Asa chu andingpui tit ngam ro.

“The world suffers a lot. Not because of the violence of bad people, But because of the silence of good people!” Napoleon
“Ramual min ei tiar sabak hi Mi-salui ngai ranakrum le ei manpon u sik duai nimak tenchu misa ngai ariat uama ei dairek u sika keng” Nepoleon.
Hasikhan, Lenrual na mi ngai lam dikluia ei ro rang le ei pan tir nei mu na hin na daireka ‘koi pei ka zok ten‘ nei tina han Nang kukui mo ansial ual nei ni rang tak!!!
‘Anthek rang ke nani, sontin ngal se zei inti’ nei ti han na phuk mo adai?? Ole ‘Lam-diklui a atam pa min aro man alakte lua chu kala mazok mo thei asen azar lua chu’ mo nei ti rang.
Asa nok a na loma na se zit nek ten atun ata nei thei tuka andik len hi asa, hano dialpok anchang sua na athul eisa nok ha na riat hale. 
Athi asam huna nen rivo dan ngai ten pial a hin Party angkhat peiin na vui lai no rase…
“Ramual mi ngai anga om u noro” ke eina ti hale koini na Puman, Hano a iamnok a nei om ke asa ret, naninga anhuang ke nalani.
“Suakkhat in apuma anni don thei mak“
Puma mo na thang? Ole Facility mo???
Political Party ulian in eina vui rang mo na nuam ole Na Kuibing Ruaitu mo ole Na Sakhua Ochai(Pastor) mo? Anthiang phat hi asa.
Akungtin am machai u norei, koini chu nei tho tak hi na nam ranga aphut man ke nalani.
Ruaitu salui khakhat in mo ole mi angkhatpei in Nam tho dan le Sakhua ei’n vong dan ei mannim nana hin adui ngam u rei.

Anziak le Anpore

Chemlu hi chem-asutpu’n (Blacksmith) alu chang-a, abe(edge) sut zet ngai mak, asir chang-a ke chem chu ei ngei(Sharp), abe ei om sika. Tenchu hong sika mo Chemlu chu a lu tiang ei ngei ngong ei ni rang tak??  Asikchu, ei’n mang ei tam sika keng.

                Atunchu nei thei zet sua sika nimak nei maziak rang, “anziakmi le anpore hi kei tho zet nok” na ti chian ten ite nei riat na um anson noni.  Lekhathei pa/nu ngal ni ro, min na koma ata ei sabei anga sem thei no tani. San um thei no tani, kungmui a atar le anmun bang ke, mo ole langkhan sunga sumru anting kukui mo eila nem ual rang!! Ansial achi chu ite tho thei luia ana sinpu keng. Masial a om ngai keng hasikhan asa andona aphut len hi keng asa. Demna(criticism) aham thei nok ruaitu le ulian chu baritung ulian la ni ngai mak, Mi-thei mi-thiam anthang ngai alei hong sutsua u dora ngal hi demna a om kiar ke. Aphut hi ke ulian.  “Tho ka ting” chian a “anting”(stock) thei noni. Tho pei zel ro anting tir inti, chemlu abe bui lua mana angei thei tak ten!

                Aziak ngai anpore hi ni rase na nang, anpore atam ngai keng anziak um nirase ei thei. Mi chongril duai va-akte’n anu sakpar eihong choi alei ngak anga na ang konga na lei ngak chian chu mi baritung om nimak. Anziakpu rang am ni rase ak-thuina khat keng, Alam, la tho athei ngai hi a en le anngai pe abui ten ei lam ei siam u ha omzia abui keng. TV program, show, etc. ngai a sum man u na um ni rase koini vantang in nei en pe sika keng. Hasikhan, min alei maziaksua lua chu anpore thang chu lei thei u rei.

                Anziak hi nei hoi rap na mangrua asa khit keng(Document) hanuk asong zel rua'm ani. Ramual a ahian Philosophers ngaiin ramual ei’n vong dan eithul u na ngai a kuttuk ha anziak ata keng. Ankhina Franch revolution ha Rousseau le Voltaire in ei maziak ata keng. Karl Marx in ei maziak Das Capital ha keng Lenin malung eisun a Russia ei thul u na, ani aviana Communist Manifesto chu Fredrick Engels le Karl Marx mandon anlop ani. Hantin angden a han India Ram ham ni rase Sap kom ata na pot ngai ti chong eianrual u na simkhua ngai ha lekha anziak ata den ke.

                Ranakrum le arat hi sot ngai mak mi malung nei va sun thei na asa khit chu anziak den hi ke. Alexander, Hitler ngai ha asot op u thei mak tenchu Shakesphere, Keats, Wordsworth ngai alekha maziak chu avian tena min alan chu. Nei tho le amani ngai anga nei hong ni len rang tina nimak, “Dingzoka vanlai sunna mo? Tantor le kolkung den na mo?”  Nei tho anzom in ke nei ngei tir rang...

                Iamna, Sakhua tiang ret Sakhua adet le mi eitam na sakhua doran chu a Sakhua lekhabu(sacret book) anziak ngeta a don chip u. Ankhina na ; Bible, Quran, Mahabharat, Tripitaka, etc. Bible sung duai a “Maziak ro” ti duai hi voi28 tang a oma, “Ti hi anziak ani” ti duai hi chu voi 26 tatang a om ret hanuk “anziak” ti duai chongkam hi chu Voi 347 tatang a om.

                Koini na rachi (History) hi athun eiantak sabak na asik khit angkhat chu anziaka ale’n siak nok sika keng. Hasikhan, na lei masial ngai ata achun na, anziak hi a song na hun sabak zei. Nam ahian ngai in anziak eilu zia eiriat u anga koini’m dukan kil khata achiara gop atho nek ten na ziakkuang(pen) machiar u tarei. Khendai in eilen thei nok alen ranga, thal in eiver thei nok anver ranga, khosurul in ei sun theinok a sun ranga, Silai neka kolkung anden thei anziak ha asonga nei mang man tam u tarei. Nei mandon asa pa ngai le nei riat adik pa ngai ha ansem urei. Athei anmang nok nekten nei thei tuka anmang le anpek hi asa ual.